هم زمان با رونمایی شماره اختصاصی مجله ۲A ، دستاورد‌های جایزه معماری آسیا معرفی شد ؛

افسانه شفیعی: مراسم رونمایی شماره اختصاصی فصلنامه A2 با موضوع جایزه معماری آسیا ۲۰۱۵ روز پنجشنبه ششم اسفند در موزه هنرهای معاصر برگزار شد. در ابتدای مراسم احمد مسجدجامعی به ایراد سخنرانی پرداخت و ضمن اشاره به تنوع فرهنگی و هنری در حوزه کشورهای آسیایی گفت: یکی از مهم ترین جلوه های هنر در کشورهای آسیایی در معماری و شهرسازی دیده می شود. وقتی می گوییم اروپا، منظورمان اروپای غربی است که روسیه را هم دربر می گیرد.
این مجموعه کشور ها به لحاظ مذهبی از نگاه واحدی برخوردار و همه مسیحی هستند اما نخستین ویژگی کشورهای آسیایی تنوع و تکثر ریشه دار آنهاست. در این سوی دنیا نگرش بودیسم را داریم که تا شرق دور گسترش پیدا می کند. هندوئیسم در هند و اسلام که در کشورهای منطقه روایت های مختلفی دارد. از طرف دیگر تمدن ترک ها و البته نگرش های پراکنده دیگری هم وجود دارد. اگر این تفاوت را لحاظ کنیم، در این مجموعه با شکل ها و گونه های مختلف معماری آسیا سروکار داریم.
در گذشته به اندازه امروز کشور و مرز نبود و جوهره ای به اسم ایران استمرار داشت. به هرحال ما تمدن مصر، ایران، هند، چین و یونان را در این سوی عالم داشته ایم. ویژگی این حوزه تمدنی عین ویژگی تمدن آسیاست. به این منطقه می گویند هارت لند یعنی قلب جهان. چون اینجا یک چهارراه تمدنی است. راه دارچین و راه ابریشم آبی مثالی بر این مدعاست. این ویژگی رفت وآمد باعث شده در خود اینجا یک تمدن چندصدایی شکل بگیرد. در حوزه معماری، در شکل قدیم و کهن خودمان نماد ماندگاری به نام تخت جمشید را داریم. در این معماری نمونه هایی از نمادهای ملل مختلف را می بینید که ترکیب شده و روح ایرانی پیدا کرده است.
لوتوس از تمدن هند گرفته شده، سرستون ها از تمدن یونان و هما از تمدن مصر است اما ترکیب اینها روح ایرانی به وجود آورده است. در ادامه، احمد زهادی، مدیرمسئول فصلنامه A2 و برگزار کننده جایزه معماری آسیا ۲۰۱۵، به معرفی محتوای مجله و معرفی دستاورد های جایزه معماری آسیا پرداخت و گفت: ایده جایزه از طرف فصلنامه مطرح و طوری پایه گذاری شد که هرسال در یکی از کشور های آسیایی برگزار شود. سال گذشته در شهر استانبول با همکاری علمی دانشگاه I.T.U برگزار شد و در سال جاری در دانشگاه سئول برگزار می شود. وی ادامه داد: بخش دیگر جایزه، انعکاس دستاوردهای علمی و فرهنگی جایزه معماری آسیا بود.
در مبحث اول به ارتقای علمی تقسیم بندی شده ای دست یافتیم و ساختمان هایی می بینیم که به عنوان رتبه های اول به اقلیم محل ساختمان و محیط زیست احترام گذاشته اند که با دیدگاه های جایزه همسو بوده است. مانند مسجد مدرن استانبول و ساختمانی مسکونی در بیروت و ساختمانی در ژاپن. بحث دوم دانشی است که در حوزه سازه وجود داشت و به عنوان یک امتیاز برای جایزه بود. سازه ای در شهر جیپور هندوستان در کنار یک قنات که شبکه آبرسانی آن از طریق این سازه تأمین شده و بافت قدیم شهر جیپور را مدنظر دارد یکی از پروژه های معرفی شده در این جایزه است.
ساختمان سرویس بهداشتی و عمومی یکی از طرح ها بود که از طریق سازه طراحی شده آب استفاده شده، فضای سبزی در کنارش ایجاد می کند و ساختمان را تبدیل به معماری سبز کرده است، پروژه بعدی در شهر اردبیل است که از طراح درخواست می شود برای جلوگیری از ریزش خاک، دیوار حائلی را طراحی کند. این پروژه زیبایی شناسی جداره شهری را هم تأمین کرده است. مورد بعدی بحث اجتماعی است که پل طبیعت یکی از پروژه های موفق آن بود. مورد بعدی در انعکاس موفقیت خاص است به طورمثال، آرامگاه شهدای ترکیه در آنکارا به فضای تفریح مردم تبدیل شده است. در حوزه بعدی (مصالح ساختمانی) نیز پروژه های موفقی به جایزه راه پیدا کرده و رتبه گرفتند از جمله ساختمانی با مصالح بامبو که کل ساختمان و تزئینات داخلی آن از چوب بامبو که از مصالح بومی است، ساخته شده بود. پروژه هایی برای مردم و توسط مردم نیز در جایزه شرکت کردند.
از جمله طرحی که توسط معماران هلند برای کشور بنگلادش ساخته شد که با نقطه نظر های خود مردم و براساس نیاز هایشان و با کمک آنها یک فضای آموزشی طراحی شده است. مدرسه ای در افغانستان در نزدیکی شهر هرات فضای امنی برای دانش آموزان ایجاد کرده است و تلاش انسان دوستانه دولت و دست اندرکاران کشور مورد توجه بود. جایزه انگیزه هایی تولید کرد که در روند و پس از برگزاری شاهد آن بودیم. پروژه های معماران جوان در کنار معماران باسابقه دیده شدند. پروژه ای که در یک نقطه دوردستی احداث شده بود از طریق جایزه توانسته است ایده خود را انتشار بدهد. پروژه ای در هند تلاش کرده بود فضایی معنوی در معماری ایجاد کند. وقتی شخص وارد این فضا می شود ذهنش خالی و دلش روشن می شود.
در ادامه جلسه، مهندس بهرام شیردل، یکی از داوران جایزه معماری استانبول، با اشاره به اینکه از زمان برپایی جایزه معماری آسیا جهان نگرش خود نسبت به معماری را تغییر داد، گفت: از ۲۰ سال پیش روند تغییر نگرش به معماری در این سوی جهان و کشورهای آسیایی اتفاق افتاده بود و امروز شاهد هستیم که این نگرش صورت رسمی به خود گرفته است. برای مثال پروژه استادیوم المپیک ۲۰۲۰ در توکیو که به زا ها حدید پیشنهاد شده بود در چند هفته گذشته توسط نخست وزیر ژاپن کنسل شد چون شهردار و معماران ژاپنی این تصمیم را گرفتند که پروژه المپیک چون در ژاپن قرار گرفته، بهتر است طرحی مربوط به سنت معماری ژاپن و جغرافی آن داشته باشد.
این استادیوم که توسط کنگو کوما طراحی شده، تماما از چوب ساخته خواهد شد. درهمین راستا جمهوری چین به تازگی اعلام کرده است که دیگر ساختمان های عجیب وغریب در کشور چین نخواهیم ساخت. وی در ادامه افزود: کشورهای مهم آسیا بعد از دو قرن تصمیم گرفته اند به پیشرفت در فرهنگ، اجتماع و اقتصاد خودشان بپردازند. در کشورهای آسیا چهار کانون تمدن وجود داشته است. ایران، هند، چین و در چند قرن اخیر ژاپن هرکدام معمارانی داشته اند که در طی چندین هزارسال معماری ای برای جوامع خودشان تعریف و طراحی کرده و توسعه دادند و این معماری را به اروپا و آفریقا صادر کردند. کشور ایران قرن های متمادی قبل از نفت در کار صادرات معماری بوده است. هرکدام از این تمدن ها معماری مشخصی داشتند و این معماری در طی قرون پیشرفت های مهمی داشته است تا جایی که از معماری غرب درحال حاضر هم جلوتر است. وی علاوه بر توضیحات بیشتر و نمایش تصاویر مربوط به ریشه های معماری در کشورهای آسیایی در انتها افزود: جایزه معماری آسیا یک مسئله انتقادی است برای شناخت معماران آسیا که مشغول به توسعه معماری و احیای سنت و فرهنگ معماری شان هستند و شاهد خواهیم بود که در سال جاری این معماران چه پروژه ها و چه ایده هایی را به جایزه می آورند.
در ادامه جلسه، مهدی گرامی با طرح این پرسش که نقش معمار ایرانی در پیشبرد اندیشه های معمارانه و کمک به جهانی بهتر چیست؟ گفت: اگرچه این صحبت در شرایط کنونی به رؤیا می ماند اما قواعد بازی جهان به گونه ای است که کسانی که برای خودشان نقشی ترسیم کنند موفق خواهند شد. آیا جایگاه معماری در دنیا حائزاهمیت است؟ من توجه شما را به موضوعی جلب می کنم. شرایط جهان در حال تغییر است.
سه موضوع مبحث معماری امروز را حائزاهمیت می کند. تغییر شرایط آب وهوایی، تغییر مناسبات جمعیتی و تغییرات مناسبات سیاسی و اجتماعی و پدیدآمدن تعاریف جدید میان کشور ها و پدیداری مداوم کشور ها و سوم عصر اطلاعات که این سه، بر هم اثر می گذارند و معماری را تغییر می دهند. معماری نقش مؤثر و الزامی برای پاسخ به این شرایط دارد. امروز جایگاه معماری برای معادلات کلی جهان انکارناپذیر است. شرایط امروز جهان دیدگاه امروز را متفاوت کرده و انتظار این است که به مسائل ریشه ای تر فکر شود. در شرایط جدید دوره تولید ایدئولوژی های جدید که در سبک های مختلف بروز می کرد خاتمه یافته است و الگو های استراتژیک مهم تر از ایده های فرمی خواهند بود. معماری نه صرفا متن است و نه زبان بلکه متنی چندصدایی و امری سرزمینی است و باید مسائل اقلیمی و سیاسی و اجتماعی را دربر بگیرد. معماری بیش از اینکه نیاز به معماران فوق ستاره داشته باشد نیازمند معماران استراتژیک است. گرامی با اشاره به نقطه نظرات در ارتباط با معماری آسیا در انتها افزود: جوایز معماری جهانی از جمله جایزه معماری آسیا می تواند زمینه مناسبی برای معرفی معماری ایران فراهم کند. شایسته این است که فرصت را غنیمت بدانیم و با نقد مؤثر، این نهال را به درختی تنومند تبدیل کنیم.
فریار جواهریان نیز در پایان جلسه به رویکردهای دیگر جایزه معماری آسیا اشاره کرد و گفت: قبل از این تنها جایزه ای که به مسائل معماری آسیا توجه می کرد جایزه آقاخان بود که صرفا به پروژه هایی می پرداخت که فقط جوامع اسلامی را دربر می گرفت و در دهه اخیر پروژه های غربی هم وارد شدند چون جوامع اسلامی در غرب رشد کرده اند.
جواهریان گفت: جایزه معماری آسیا پیشتاز است چون خود غربی ها هروقت کفگیرشان به ته دیگ خورده به شرق نگاه کرده اند. از رنسانس که غرب شروع به پارک سازی می کنند هیچ الگویی ندارند. دو نوع باغ در شهرهای اروپایی رایج می شود؛ یکی باغ های چینی و ژاپنی که در انگلستان رواج پیدا می کند و یکی باغ هندسی ایرانی در فرانسه و ایتالیا. مرحوم مقتدر درباره باغ فرح آباد نوشته این نقشه اوایل قرن ۱۸ از کتابخانه ملی فرانسه سر درمی آورد. تمام شهر های آمریکایی بر مبنای نقشه باغ ایرانی ماست. توجه به ذن و بودیسم در سبک پست مدرن تحت تأثیر شرق است. پیتر زومتو شیفته ذن است و مینی مالیستی به وجود آورده که حس شرقی ژاپنی در آن مشهود است. البته وقتی شماره مجله اختصاصی جایزه معماری آسیا A2 را مرور می کردم با خود گفتم بدون درنظر گرفتن نام و نشان طراحان به پروژه ها نگاه کنم تا ببینم چه اندازه ایرانی است اما متأسفانه تعداد این پروژه ها که رنگ وبوی ایرانی داشته باشد بسیار کم بود. به هرحال فناوری از غرب می آید ولی ما تکنولوژیست نیستیم، ما معمار، باغ ساز و شهرسازیم. باید یاد بگیریم معماری و فرهنگ خودمان را بیافرینیم.
در پایان، فصلنامه معماری A2 ، با حضور بهرام شیردل، فریار جواهریان، احمد مسجدجامعی، علی رضا قهاری، مهدی گرامی و احمد زهادی به برندگان پروژه های ایرانی جایزه معماری آسیا تقدیم شد.

روزنامه شرق
کد خبر: ۸۷۲۳۳
تاریخ خبر: ۱۳۹۴ یکشنبه ۹ اسفند

لینک خبر در وبسایت روزنامه شرق